در هنگام ارتعاشات ناشی از زمین لرزه، زلزله و نیروهای خارجی غیر مترقبه احتمال آسیب پذیری دیوارهای غیرسازه ای زیاد است. مهندسین سازه با کمک ارزان ترین وال پست قادرند مقاوم سازی ساختمانها در برابر زلزله و بادهای قوی را بالا ببرند. وال پست یا وادار یکی از سازه های ایمن است که به عنوان دیوار مهارکننده و کمکی در طراحی و ساخت بناها مورد توجه قرار می گیرد. هنگامی که نیروهای خارجی بر یک سازه وارد می شوند، تمام اجزای آن سازه در معرض آسیب قرار دارند. همواره طراحان و سازندگان سازه ها به دنبال ایدههای نو برای بالابردن مقاومت بنا بوده اند.
امروزه از وال پست، به عنوان نگهدارنده یا مهار کننده دیوارهای غیر سازه ای در برابر مخاطرات طبیعی و حوادث غیر منتظره استفاده می شود. مجریان سازه جهت کاهش هزینه های بنا به دنبال تهیه ارزان ترین وال پست ها برای ساختمان خود می باشند. دیوارهای جداکننده، یکی از اجزای غیرسازهای ساختمان هستند که ممکن است در داخل یا اطراف ساختمان نصب شوند. اگر دیوارهای غیر سازه ای در هنگام اعمال نیروهای خارجی مانند زلزله و باد، با مهارکننده ها تقویت نشوند، با خرابی آنها به اجزای اساسی سازه مانند ستون ها آسیب وارد می¬شود. در این صورت احتمال آسیب های جدی برای ساختمان پیش می آید. به همین دلیل از وال پست به عنوان مهار کننده دیوار ها در مقابل ضربه استفاده می شود تا از ترک خوردگی و ریزش آنها جلوگیری شود.
وال پست چیست؟
همانطور که در مقاله “وال پست چیست؟” اشاره شد وال پست نوعی نگهدارنده یا مهار کننده دیوار است که از اجزا غیر سازه ای محسوب می شود. برای ساخت وال پست از پروفیل های با ضخامت کم و به شکل کلاف استفاده می گردد. به منظور استحکام و بهبود سازه، مهار آنها در هنگام وقوع بلایای طبیعی یا حوادث محیطی، امری الزامی است.
![اجرای وال پست فلزی در بازشوها](https://www.wallmesh.com/wp-content/uploads/2023/06/inexpensive-wall-post.webp)
جهت توزیع متوازن نیرو بر روی دیوار غیر سازه ای، وادارها در طول های مشخص تهیه می شوند. این دیوارهای کمکی در زمان وقوع زلزله یا وزش بادهای قوی، نیروهای وارده را از دیوار به اجزای اصلی سازه منتقل می کنند. این عمل باعث افزایش استحکام و مقاومت دیوارها می گردد. زیرا در هنگام ارتعاشات ناشی از زلزله یا باد، دیوار با چارچوب سازه همگام می شود. در نهایت دیوار تنها در جای خود می لغزد و بدون آنکه آسیبی ببیند در جای خود باقی بماند. به طور معمول وال پست ها به صورت عمودی یا افقی مانند ستون یا تیرک با عملکرد متفاوت ساخته می شود. نوع عمودی آنها زمانی استفاده می شود که دهانه دیوار بزرگ باشد که روی تیرهای افقی کف به تیرهای افقی سقف ثابت می شوند.
وال پست در ساختمان چه نقشی دارد؟
نقش وال پست در ساختمان آن است که دیوار غیر سازه ای را از قاب یا فریم جدا نگه دارد. بنابراین با مهار کردن حرکت خارج از صفحه باعث می شود دیوار با ارتعاشاتی که به آن وارد می شود، همگام گردد. در این صورت مانع از وارد شدن ضربات یا سختی دیوار به اجزای سازه ای می شود. اگر دیوار با وال پست تقویت شود، در هنگام ارتعاش، در جای خود لغزیده و نیروهای وارده را به اجزای سازه ای قاب منتقل میکند. به همین دلیل از ترک خوردن دیوار و احتمال ریزش آن جلوگیری میشود. اگر مهار دیوار غیر سازه ای اجرا نشود، امکان ترک خوردگی و فرو ریختگی آن حتی با اعمال کوچکترین زمین لرزه و نیروی جانبی وجود دارد. بارها دیده شده که پس از زلزله، سازه اصلی پایدار مانده ولی دیوارهای مهار نشده دچار آسیب دیدگی و یا فرو ریختگی شده اند.
به دلیل کاهش هزینه های گزاف ساختمان سازی، توجه به این نکته الزامی است که از ارزان ترین وال پست ها استفاده شود. اجزا وال پست به طور معمول در میانقاب ها، محل اتصال دیوارهای غیر سازهای، در قسمت های جانبی بازشو ها و جانپناه ها نصب میگردد. وادار ها در ساختارهای فلزی و بتنی قابل اجرا می باشند. نصب و اجرای وال پست ها در افزایش استحکام و ایمنی ساختمان ها قابل توجه است. همچنین کمک زیادی در کاهش خسارات مالی و جانی و خرابی ساختمان دارند. به همین دلیل بیشتر سازندگان و مهندسین دیدگاه و رویکرد مثبتی نسبت به اجرای آنها دارند.
انواع وال پست ساختمانی کدامند؟
از آنجا که در تولید وال پست های ساختمانی از مواد و مصالح مختلفی استفاده می شود، در سه نوع مختلف وجود دارند که عبارتند از:
- وال پست های فلزی: این نوع از وال پست ها از انواع سنتی به شمار می آیند. از پروفیلهای گالوانیزه و فولادی در ساخت آنها به عنوان تیرکهای افقی یا ستونهای عمودی استفاده میشود.
- وال مش ها: جدیدترین انواع وادارها هستند که از ارزان ترین وال پست ها محسوب می شوند. جنس آنها از فایبرگلاس است و به شکل توری تولید می شوند. سپس به صورت نواری و یا سراسری بر روی دیوارهای غیر سازه ای نصب می شوند. والهای فایبرگلاس از مواد اولیه فراوان ساخته میشوند. قیمت آنها نیز مناسب و ارزان است. این والها، با مشخصات مکانیکی و کارایی برتر، نصب آسانتری دارند و به عنوان جایگزینی مناسب برای والهای فلزی شناخته شدهاند. وال مش ها همچنین در سیستم های کامپوزیت FRCM برای مقاوم سازی بناها استفاده می گردند.
- وال پست الیافی: وال پست الیافی، نوعی از نگهدارنده های دیوارهای غیر سازه ای هستند که در ساخت آنها از الیاف کربن و یا الیاف شیشه استفاده می¬گردد. برای تولید این وادارها که به وال پست FRP معروف هستند، از پلاستیک تقویت شده فایبرگلاس FRP استفاده می شود. ماده کامپوزیت Fiberglass Reinforced Plastic یک ماده با رسانایی الکتریکی و حرارتی کم است که نیاز چندانی به نگهداری ندارد. این پانل های همه کاره سبک وزن و قوی هستند. پانل های FRP مصالح ساختمانی ایده آلی هستند که بسیار مقرون به صرفه بوده و میتوانند برای تولید ارزان ترین وال پست ها به کار روند.
![اجرای نبشیهای منقطع برای مهار دیوار](https://www.wallmesh.com/wp-content/uploads/2023/06/inexpensive-wall-post4.webp)
روش نصب و اجرای انواع وال پست چگونه است؟
مراحل اجرای هرکدام از انواع وال پست ها که امروزه توسط پیمانکاران اجرای وال پست بکار برده می شود به طور خلاصه عبارتند از:
- وال پست های فلزی در انتهای هر دو طرف دیوار و در میانه دیوار در قاب های سازه هایی که دهانه بزرگی دارند، به صورت عمودی و افقی نصب می گردند. اتصالات این وال پست ها از نوع مفصلی هستند. دیوار و تیغههای آن به واسطه وادارهای فلزی از قاب ساختمان جدا میشوند. این عمل باعث کاهش ضربات و سختی وارد شده به المانهای سازه میشود. در نتیجه دیوار تنها در جای خود می لغزد و تغییر شکل می دهد و نیروی زلزله را به المانهای اصلی مانند ستون ها، انتقال میدهد.
- اجرای وال مش در قیاس با انواع وال پست های فلزی سادهتر بوده و به افراد فنی متخصص یا ابزارهای پیچیده، نیازی ندارند. برای اجرای وال مش های فایبرگلاس، ابتدا نبشیهایی که مهار کننده حرکت های خارج از صفحه دیوار هستند، باید روی نقشه پیاده شوند. سپس آنها را در جای مشخص شده در نقشه روی قاب سازه نصب میکنند. پس از آن باید مصالح جدا کننده دیوار از قاب از قبیل یونولیت یا پشم سنگ را درون نبشی پر کرد. سپس مش یا توری فایبرگلاس را بایستی با پیچ یا میخ نصب و محکم نمود. در نهایت با کمک ماله یا اسپری، یک لایه پلاستر گچی و یا سیمانی روی آن کشیده می شود.
- حال نوبت به تعیین مکان و نصب والهای الیافی می باشد. سطح نصب را تمیز کنید و با چسب رزین پوشانده شود. سپس پارچههای الیاف FRP کربن یا شیشه را روی سطح رزینی می چسبانند. ممکن است این مراحل چند بار تکرار شود.
عوامل موثر در قیمت ارزان ترین وال پست کدامند؟
انواع وال پست ها با توجه به موارد مصرفی که دارند و در مکانی که باید نصب شوند، در ابعاد و اندازه های گوناگونی طراحی و ساخته میشوند. به طور کل از عوامل مختلفی که بر روی قیمت وال پست تاثیر می گذارد، میتوان موارد زیر را در نظر داشت:
- نوع وال پست: جنس به کار رفته در انواع وال پست یکی از عوامل مهم در تعیین قیمت آنها میباشد. در ساخت انواع فلزی و سنتی آنها از متریال هایی با جنس های مختلف از قبیل گالوانیزه، استیل و کربن استیل استفاده میشود. دیوارهای جدید الیافی از کامپوزیت FRP و الیاف های کربن و شیشه تولید می شوند. وال مش ها از انواع مش های فایبر گلاس یا مش فیبر کربن تولید می شوند.
- متراژ ساختمان: مساحت وال پست مورد نیاز با متراژ ساختمان رابطه مستقیم دارد. هرچه متراژ ساختمان کمتر باشد قیمت نهایی وال پست کاهش می یابد. البته باید در انتخاب مصالح مناسب برای ساخت وادار دقت شود تا هزینه تمام شده هر متر مربع بالا نرود.
![اجرای وادار میانی در دهانه های بیشتر از 4 متر](https://www.wallmesh.com/wp-content/uploads/2023/06/inexpensive-wall-post2.webp)
- طول وال پست: طول وادار در قیمت انواع آن تاثیرگذار است. بیشتر اقسام آن دارای طولهای ۱۰، ۱۵ و ۴۰ سانتیمتر میباشند.
- ارتفاع لبه : ارتفاع لبه را در وال پست ها به اندازه 5 یا 7 سانتیمتر در نظر می گیرند. به طور کلی میزان ارتفاع لبهها در قیمت وادارها تاثیر می گذارد.
- دستمزد و هزینه اجرای وال پست: تاثیر هزینه نصب و اجرای وال پست در قیاس با دیگر آیتم¬های موثر در قیمت قابل توجه نیست. البته اجرای دقیق و درست آن و رعایت جزئیات نصب، جهت دستیابی به مقاومت و عملکرد صحیح سازه لازم است.
آیا هزینه وال پست در فهرست قیمتها لحاظ شده است؟
در فهرست بهای ساختمان، هزینههای وال پست بهصورت مستقل در نظر گرفته نمیشود؛ در محاسبات هزینههای پروژههای ساختمانی، هزینههای کارهای فولادی برای وال پست در نظر گرفته میشود به جای آن. امکان دارد در برخی پروژه ها مانند سازه های بنایی، وادار را با بتن اجرا کنند. در این صورت جهت محاسبه هزینه وال پست، باید از هزینه های اقلام مربوط به کارهای بتنی موجود در فهرست بها استفاده گردد.
عوامل تاثیر گذار در قیمت وال پست فلزی کدام است؟
استفاده از وال پست های فلزی جهت نگهداری و مهار سازه های بتنی و فلزی بسیار ضروری است. انواع وال پست هایی که در ساخت آنها از ورق های گالوانیزه استفاده می شوند، در نگهداری دیوار عملکرد بسیار خوبی دارند. قیمت وادارهای فلزی به عوامل زیر بستگی دارد:
- مواد و متریال به کار رفته: معمولاً در ساخت والهای پست فلزی، هزینهی مواد و مصالح مورد استفاده برای ساختارهای فلزی ساختمانی محاسبه میشود. در ساختارهای فولادی ساختمانی، به طور معمول از مقاطع فولادی استفاده میشود. جهت ساخت وادارهای فلزی از پروفیل های گالوانیزه و پلیت های فولادی استفاده می شود. قیمت متریال های به کار گرفته شده در وال پست ها روی قیمت تمام شده آنها تاثیر دارد. محاسبه قیمت این مواد بر حسب کیلوگرم و به نرخ روز انجام می گردد.
- ضخامت ورق های فلزی: در قیمتگذاری والپستهای سنتی، ضخامت ورق مورد استفاده در ساخت آن تأثیرگذار است. عموماً، ضخامت معمولی از ۱.۵ تا ۲ میلیمتر در وادارهای فلزی به کار میرود.
- هزینه نصب و اجرای وال پست: دستمزد نصاب ها و هزینه هایی که در زمان اجرای وادار صرف می شود، بر قیمت وال پست گالوانیزه تاثیر دارد. البته این هزینه ها به نسبت دیگر پارامترهای اجرای سازه کمتر است ولی به منظور دستیابی به عملکرد صحیح سازه بایستی از نصاب های باتجربه استفاده نمود که ممکن است هزینه بیشتری در پی داشته باشد.
عوامل تاثیر گذار در قیمت وال پست الیافی کدامند؟
عواملی که در برآورد قیمت وال پست های الیافی موثرند، عبارتند از:
- نوع الیاف: الیاف به کار گرفته شده در این وال پست ها الیاف های کربنی یا شیشه ای هستند.
- گرماژ الیاف: وزن الیاف ها در محاسبه قیمت وادارها تاثیر دارد.
- نوع رزین: در اجرای وال پست الیافی اغلب از رزین اپوکسی استفاده می شود.
- متراژ کار: متراژ مصرفی وادار الیافی در محاسبه قیمت نهایی موثر است.
![وادارهای میانی برای مهار بازشوها](https://www.wallmesh.com/wp-content/uploads/2023/06/inexpensive-wall-post3.webp)
عوامل تاثیر گذار در قیمت وال مش ها کدامند؟
والهای فایبرگلاس به دلیل قیمت مقرونبهصرفهشان، به عنوان گزینههایی از جمله ارزانترین والهای پست در نظر گرفته میشوند. با توجه به نوع ساختار مش فایبر گلاس، بدیهی است که هر چقدر وزن و گرماژ مش فایبرگلاس مقاوم در برابر مواد قلیایی افزایش پیدا کند، قیمت مش نیز افزایش پیدا خواهد کرد. عوامل موثر در قیمت وال مش ها عبارتند از:
- وزن توری: شبکه الیاف شیشه که در این نوع وال مش مورد استفاده قرار می گیرد دارای وزن کمی می باشد. توری ها در وزن های 75 گرم، 110 گرم، 125 گرم، 145 گرم و 200 گرم وجود دارد. هر چه وزن آنها بیشتر باشد، قیمت بالاتری خواهند داشت.
- نوع توری: توری ها از توری فایبرگلاس معمولی یا مش فایبرگلاس AR هستند که قیمت های متفاوتی دارند.
- ابعاد چشمه توری: وال مش فایبرگلاس AR در چشمههایی با ابعاد 3 در 3، 4 در 4، 5 در 5، 8 در 8 و 10 در 10 میلیمتر مربع تولید می شوند.
- نوع پلاستر: نوع پلاستر مورد استفاده در اجرای وال مش یکی دیگر از عوامل موثر بر قیمت وال مش می باشد. امروزه دو نوع پلاستر جهت اجرای وال مش مورد استفاده قرار می گیرد. در صورتی که از مش فایبرگلاس AR در سیستم وال مش استفاده کنید پلاستر سیمانی جهت اجرای وال مش انتخاب می گردد. در مقابل و به هنگام طراحی وال مش در صورتی که از توری فایبرگلاس E-glass در سیستم وال مش استفاده شود، استفاده از پلاستر گچی بلامانع خواهد بود.
- متراژ کار: متراژ کار یکی دیگر از عواملی است که به هنگام متره و برآورد بر هزینه اجرای وال مش تاثیر می گذارد.
وال مش: ارزان ترین نوع وال پست
مهندسین و مجریان سازه در جهت کاهش هزینه های ساختمان سازی پیگیر استفاده از ارزان ترین وال پست هستند. وال پست ها از اهمیت ویژه ای در سازه ها برخوردار هستند و عدم توجه به اجرای آنها احتمال وقوع حوادث ناشی از زلزله یا نیروهای جانبی خارجی را بالا می برد. وظیفه وال پست ها به عنوان یکی از اجزای غیر سازه ای در ساختمان، مهار و نگهداری دیوارها از آسیب نیروهای ناشی از وزن می باشد. امروزه حذف وال پست فلزی و جایگزینی آن با وال مش در ساختمان در بین پیمانکاران ساختمان رواج پیدا کرده است. با توجه به مقایسه قیمت و هزینه های جانبی وادارها، دیدیم که وال مش ها از ارزان ترین وال پست ها محسوب می گردند.
جمع بندی
مهندسین سازه و سازندگان بنا در سراسر دنیا به ویژه کشورهای زلزله خیزی مانند ایران استفاده از سیستم های وال پست را امری ضروری و بسیار مهم می دانند. دیوارهای غیر سازه ای از جمله دیوارهای نما هیچگونه باربری ندارند، به همین دلیل اگر نیروهای جانبی به آنها وارد شود دچار آسیب های جدی می گردند. در این صورت می توانند به سازه های اطراف خود نیز خسارت وارد کنند. بنابراین مهار نمودن دیوارها و کنترل حرکت آنها دارای اهمیت زیادی می باشد. به منظور عملکرد بهتر دیوارها در حین زلزله از سیستم های جدیدی مانند اجرای وادارها استفاده می گردد. توصیه می شود به منظور کاهش هزینه های گزاف ساختمان سازی از ارزان ترین وال پست یعنی وال مش ها استفاده گردد.
سلام متشکر از مقاله مفیدتون، میخواستم بپرسم نصب وادارهای افقی ضوابط خاصی داره با تشکر
با عرض سلام و درود، بله، شما میتونید با مراجعه به پیوست ششم نشریه 2800 طراحی لرزهای ساختمان و همچنین ضابطه 819 مقررات ملی ساختمان ضوابط مربوط به طراحی و اجرای وادار افقی را مشاهده کنید البته معمولا برای دیوار با ارتفاع بیش از 3/5 متر از وادار افقی یا تیرک استفاده میشه.